Wetenschappelijk onderzoek
Immuunsysteem als sleutel tot behandeling
Bij sommige spierziekten valt het immuunsysteem het eigen lichaam aan. Dr. Daniëlle Krijgsman van het…
Lees verder
Voor mensen met de spierziekte CIDP is het vinden van de juiste behandeling vaak een zoektocht. Het ene medicijn werkt wel, het andere niet. Maar waarom? Dr. Filip Eftimov van Amsterdam UMC werkt aan een manier om dit vooraf te kunnen voorspellen. Met geavanceerd bloedonderzoek hoopt hij straks direct te zien welke behandeling bij welke patiënt past.
Wat is CIDP eigenlijk?
CIDP is een spierziekte waarbij het afweersysteem per ongeluk de zenuwen aanvalt. Dit zorgt voor ontstekingen die de functie van handen en benen kunnen aantasten. Gelukkig bestaan er behandelingen die de ontsteking remmen en de achteruitgang kunnen stoppen.
Maar er is een probleem: niet elke behandeling werkt bij iedereen even goed. “We kunnen niet van tevoren voorspellen welke behandeling bij wie het beste werkt,” legt Filip uit. “Dat betekent dat we soms eerst onnodig met de verkeerde medicatie behandelen. Dat kost kostbare tijd.”
Zoeken naar de juiste sleutel
Zijn onderzoek draait om een simpel idee: als je precies weet wat er misgaat in iemands lichaam, kun je ook de juiste behandeling kiezen. Het onderzoeksteam kijkt daarom heel nauwkeurig naar de witte bloedcellen, de cellen die bij CIDP voor de ontsteking zorgen.
“Met geavanceerde laboratoriumtechnieken kunnen we deze cellen nauwkeurig onderzoeken. Daarmee krijgen we beter inzicht in wat de beste aangrijpingspunten zijn voor behandelingen”, vertelt Filip. Het uiteindelijke doel is om patiënten in te delen in verschillende groepen op basis van hun specifieke ‘afweerprofiel’. Met die kennis kunnen artsen straks direct zeggen: bij jouw type CIDP werkt deze behandeling het beste.
Eerste stappen zijn gezet
Het onderzoek is in augustus 2024 van start gegaan en loopt inmiddels op volle toeren. Bij meer dan 30 patiënten is bloed afgenomen. Ondertussen werkt het team hard aan het perfectioneren van de laboratoriumtechnieken, onder leiding van dr. Juan Garcia Vallejo. “We doen proefruns, stellen protocollen op, zorgen dat alles klopt,” legt Filip uit. “Straks willen we de analyse in één keer goed kunnen doen.”
De grootste uitdaging? De ziekmakende afweercellen zijn slechts een klein deel van alle witte bloedcellen in ons lichaam. “De meeste witte bloedcellen beschermen ons juist tegen infecties. Onderscheid maken tussen de ‘goede’ en de ‘slechte’ cellen is moeilijk gebleken, maar we geloven dat dit met de nieuwe technieken wel gaat lukken.”
Eind 2026 verwacht het team de eerste analyses te kunnen doen van patiënten die nog niet behandeld zijn. In 2027 volgen aanvullende analyses van patiënten die met rituximab worden behandeld. Dan wordt duidelijk of het team inderdaad kan voorspellen wie wel of niet op deze behandeling reageert.
Voorop lopen in de revolutie
Filip is enthousiast over de mogelijkheden. “Er is een kleine revolutie gaande op het gebied van individualisering van behandelingen. Bij steeds meer ziekten kunnen we behandelingen op maat aanbieden. Het zou fantastisch zijn als CIDP als veld hierin voorop zou kunnen lopen.”
“Er komen veel nieuwe behandelingen aan bij CIDP, en ik hoop dat we straks kunnen voorspellen wie waarop het beste reageert. Dan hoeven patiënten niet meer te wachten terwijl we verschillende medicijnen proberen. We weten het dan meteen.”
