
Slimme bezorgmethode: een medicijn dat de juiste spiercel weet te vinden
Onderzoekers ontwikkelden een slimme bezorgmethode die een medicijn precies op de juiste plek in de…
Kinderen met de meest ernstige vorm van de ziekte van Pompe leven langer en leren vaker zelfstandig lopen. Dat is één van de belangrijke uitkomsten van een Rotterdams onderzoek waarvan de resultaten nu bekend zijn. Het onderzoek, geleid door dr. Hannerieke van den Hout (Erasmus MC), heeft de afgelopen jaren niet alleen de bestaande behandeling verbeterd, maar ook de weg vrijgemaakt voor een nieuwe generatie therapieën.
Voor kinderen geboren met de vroege vorm van de ziekte van Pompe was de diagnose lange tijd fataal. Door een tekort aan een belangrijk enzym stapelt glycogeen zich op in de cellen, met ernstige schade aan spieren en hart als gevolg. Zonder behandeling overleven de meeste kinderen hun eerste levensjaar niet. De komst van enzymvervangingstherapie (ERT) veranderde dat ingrijpend: voor het eerst konden kinderen met deze ziekte opgroeien, staan en lopen. De ziekte van Pompe werd daarmee de eerste behandelbare spierziekte.
Maar twintig jaar na de allereerste behandelingen wereldwijd werd ook duidelijk: ERT heeft zijn grenzen. Ongeveer de helft van de kinderen heeft ondanks behandeling op een gegeven moment beademing nodig, of overlijdt toch. En bij een groeiende groep patiënten zijn afwijkingen in de hersenen zichtbaar, met mogelijke gevolgen voor denken en leren. Vragen die om antwoorden vroegen.

Het onderzoeksteam in Rotterdam heeft de afgelopen jaren daarom systematisch in kaart gebracht wat ERT wel en niet kan, en wat er nodig is om verder te komen. Dat heeft concrete resultaten opgeleverd. Zo blijken kinderen langer te leven én vaker zelfstandig te leren lopen wanneer zij een hogere dosering ERT krijgen. Op basis van deze bevindingen is die hogere dosering inmiddels de standaardzorg geworden, een directe verbetering voor kinderen die vandaag de diagnose krijgen.
“Het onderzoek heeft direct zijn weg naar de praktijk gevonden,” zegt Hannerieke. “Deze kinderen profiteren nu al van wat we hebben ontdekt. Dat is enorm motiverend.”
Daarnaast zijn nieuwe behandelprotocollen ontwikkeld die voorkomen dat het lichaam antistoffen aanmaakt tegen de therapie. Daardoor blijft ERT langer effectief en kunnen meer kinderen optimaal van de behandeling profiteren.
Voor het eerst is de gezondheid van kinderen met de ziekte van Pompe gedurende 23 jaar systematisch gevolgd. Die langetermijndata laten zien welke problemen, zoals spierzwakte en betrokkenheid van de hersenen, ondanks de huidige behandeling blijven bestaan. “We zijn dankbaar voor alles wat ERT al mogelijk heeft gemaakt,” aldus Hannerieke. “Maar deze lange follow-up laat ook zien waar we nog winst kunnen boeken. Die kennis is onmisbaar voor de therapieën van morgen.”
Om toekomstige behandelingen goed te kunnen beoordelen, zijn nieuwe bloedtesten en MRI-technieken ontwikkeld waarmee artsen de ziekte nauwkeuriger kunnen volgen. Dat klinkt technisch, maar het belang is groot: zonder betrouwbare meetmethoden kun je niet aantonen of een nieuwe behandeling echt werkt.
Die meetmethoden vormen nu de bouwsteen voor de volgende stap: de voorbereiding van de eerste klinische studie naar gentherapie bij kinderen met de ziekte van Pompe. Een behandeling die, anders dan ERT, ook de hersenen kan bereiken.
“Dankzij het Spierfonds konden we niet alleen de behandeling van kinderen met de ziekte van Pompe verbeteren, maar ook de basis leggen voor een nieuwe generatie therapieën die hopelijk nóg meer verschil gaat maken.”