
Prof. dr. Coen Ottenheijm
Coen Ottenheijm is moleculair bioloog in het Amsterdam UMC. Hier doet hij onderzoek naar congenitale myopathieën, en in het bijzonder nemaline myopathie.

De meeste spierziekten ontstaan doordat er iets ontbreekt. Te weinig van een bepaald eiwit, of helemaal geen. Maar bij een ultrazeldzame vorm van nemaline myopathie is het probleem juist dat er iets extra’s is: een gif-eiwit dat zich opdringt aan de spieren. In dit onderzoek wordt een behandeling onderzocht die dit moet voorkomen.
Nemaline myopathie is een erfelijke spierziekte waarbij de spiereiwitten niet goed werken. Deze eiwitten zorgen normaal voor sterke, gezonde spiervezels. Een van de oorzaken is een groot ontbrekend stuk in het nebuline-gen. Dit leidt tot spierzwakte die vooral de spieren in de armen, benen en soms het gezicht aantast. Het was lange tijd onduidelijk hoe deze zeer zeldzame variant van nemaline myopathie precies schade veroorzaakt. Maar recent onderzoek van het Amsterdamse team suggereert dat er foutieve nebuline-eiwitten worden gemaakt die in de spiervezels worden ingebouwd. Hierdoor werken de spieren minder goed en ontstaat de spierziekte.
Het doel van dit onderzoek is om beter te begrijpen hoe en waarom de foutieve ‘gif-eiwitten’ worden ingebouwd en om een behandeling te ontwikkelen. Een uitdaging hierbij is dat deze vorm van nemaline myopathie dominant is: naaste de foutieve kopie van het gen is er altijd ook een gezonde kopie aanwezig. Het team gebruikt daarom een specifieke vorm van gentherapie die alleen het foutieve gen moet uitschakelen. De verwachting is dat het gezonde eiwit dan de overhand krijgt en de spierkracht zich herstelt.
De therapie wordt getest in een ziektemodel. Als de resultaten veelbelovend zijn, is dat het bewijs van principe dat nodig is om de volgende stap te zetten: de ontwikkeling van een echte therapie voor patiënten.
De eerste tussentijdse resultaten worden in de loop van 2027 verwacht.
Prof. dr. Coen Ottenheijm & prof. dr. Annemieke Aartsma-Rus
Amsterdam UMC
€ 349.594

Coen Ottenheijm is moleculair bioloog in het Amsterdam UMC. Hier doet hij onderzoek naar congenitale myopathieën, en in het bijzonder nemaline myopathie.